فرآیند واگذاری سایپا را نمیتوان صرفاً به انتقال بخشی از سهام یک خودروساز بزرگ از یک مالک به مالک دیگر تقلیل داد. آنچه در این تصمیم اهمیت اساسی دارد، انتخاب مجموعهای است که بتواند با ایجاد تغییرات واقعی در ساختار مدیریتی، مالی و تولیدی، مسیر فعالیت این شرکت را اصلاح کند. از این منظر، بررسی تعارض منافع احتمالی میان متقاضیان خرید و بازیگران مؤثر در وضعیت فعلی سایپا، یکی از ضرورتهای غیرقابل چشمپوشی در فرآیند واگذاری است.
به گرتذش مثبت خودرو، در شرایطی که سایپا با مجموعهای از چالشهای اقتصادی، مدیریتی و عملیاتی مواجه است، نمیتوان بدون بررسی سوابق و عملکرد متقاضیان، صرفاً بر مبنای توان مالی یا پیشنهاد قیمتی درباره صلاحیت آنها تصمیم گرفت. ممکن است برخی مجموعهها در سالهای گذشته، به واسطه تصمیمات اقتصادی، مناسبات تجاری یا نوع تعاملات خود با این خودروساز، در شکلگیری یا تشدید بخشی از مشکلات آن نقش داشته باشند. طبیعی است که در چنین شرایطی، واگذاری شرکت به این بازیگران، بدون بررسی دقیق نقش و منافع آنها، میتواند زمینهساز تداوم همان مناسبات قبلی شود.
یکی از نگرانیهای جدی در این زمینه، احتمال شکلگیری ساختاری است که در آن مالک جدید به جای اصلاح فرآیندهای ناکارآمد، از موقعیت ایجادشده برای تثبیت منافع اقتصادی خود استفاده کند. چنین وضعیتی نهتنها کمکی به حل مشکلات سایپا نخواهد کرد، بلکه ممکن است رقابتپذیری در صنعت خودرو را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بهویژه آنکه سایپا به دلیل جایگاه خود در زنجیره تأمین، تولید و بازار خودرو، شرکتی نیست که پیامدهای تغییر مالکیت آن صرفاً به سهامداران محدود بماند.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که تعارض منافع صرفاً به روابط مستقیم مالی محدود نمیشود. ارتباطات تجاری، مالکیتهای مشترک، وابستگیهای مدیریتی و منافع متقاطع در شرکتهای فعال در زنجیره تأمین نیز میتوانند بر استقلال تصمیمگیری مالک جدید اثرگذار باشند. بنابراین، بررسی این موضوع باید با نگاه جامع و بر اساس اطلاعات شفاف و قابل راستیآزمایی انجام شود.
بر همین اساس، لازم است پیش از نهایی شدن واگذاری، سوابق اقتصادی و صنعتی متقاضیان، ارتباطات تجاری، میزان وابستگی به ساختارهای موجود و تعارض منافع احتمالی آنها بهصورت شفاف بررسی شود. همچنین باید مشخص باشد که خریدار منتخب چه برنامهای برای اصلاح ساختار مالی، ارتقای بهرهوری، توسعه محصول و افزایش کیفیت تولید دارد.
در واقع، اهلیت خریدار باید با شاخصهای قابل سنجش ارزیابی شود، نه صرفاً وعدههای سرمایهگذاری یا توان پرداخت بهای سهام. واگذاری سایپا زمانی میتواند به یک تصمیم مثبت برای صنعت خودرو تبدیل شود که انتخاب مالک جدید بر مبنای منافع بلندمدت شرکت و کل زنجیره خودروسازی کشور صورت گیرد. خصوصیسازی بدون شفافیت در تعارض منافع، ممکن است تنها شکل مالکیت را تغییر دهد و مشکلات ساختاری را دستنخورده باقی بگذارد.

نظر شما چیست؟