مذاکرات ایران و آمریکا در حالی به پایان رسیده است که طرف ایرانی آن را مثبت ارزیابی کرده است. با توجه به حساسیت ها و واکنش هایی که بازار خودرو به تحولات سیاسی نشان می دهد این پرسش مطرح می شود که تاثیر توافق احتمالی ایران و آمریکا بر بازار خودرو چه خواهد بود.
به گزارش مثبت خودرو، بازار خودروی ایران در سالهای اخیر بیش از آنکه تابع منطق عرضه و تقاضا باشد، به تحولات سیاسی و سیگنالهای دیپلماتیک واکنش نشان داده است. هر خبر از احتمال توافق، قیمتها را وارد فاز انتظار میکند و هر بنبست سیاسی، به موج جدیدی از التهاب دامن میزند. با این حال در این میان، توافق احتمالی ایران و آمریکا بار دیگر این پرسش اساسی را مطرح کرده است: آیا این توافق میتواند مسیر ورود خودروهای خارجی را بهطور واقعی تغییر دهد یا صرفاً به جابهجایی انتظارات و نوسانات کوتاهمدت منجر خواهد شد؟
باز شدن گرههای بانکی و تجاری
در صورت تحقق توافق، مهمترین تغییر اقتصادی، کاهش محدودیتهای بانکی و تسهیل روابط تجاری خواهد بود؛ موضوعی که مستقیماً واردات خودرو را تحت تأثیر قرار میدهد. در وضعیت فعلی، واردات خودرو با مشکلاتی نظیر انتقال ارز، هزینههای بالای بیمه، محدودیت همکاری برندها و افزایش ریسک مبادله مواجه است. توافق میتواند این هزینههای پنهان را کاهش داده و واردات رسمی را از حالت پرریسک فعلی خارج کند.
با این حال، تجربه دورههای پیشین نشان میدهد که کاهش تحریمها شرط لازم برای رونق واردات است، اما شرط کافی نیست. حتی در فضای بدون تحریم نیز، سیاستهای داخلی میتوانند سرعت یا دامنه ورود خودروهای خارجی را بهشدت محدود کنند.
کدام برندها شانس بیشتری دارند؟
بررسی رفتار بازیگران جهانی نشان میدهد که در فضای پساتوافق، برندهای آسیایی بیشترین آمادگی برای حضور در بازار ایران را دارند. خودروسازان چینی که در دوران تحریم نیز بازار ایران را ترک نکردند، عملاً برندگان اصلی این فضا خواهند بود. این شرکتها میتوانند با محصولات متنوعتر، فناوری جدیدتر و حتی برندهای تازهنفس، حضور خود را تثبیت کنند.
در کنار آنها، برندهای کرهای مانند هیوندای و کیا، بهدلیل سابقه موفق، شبکه خدمات شناختهشده و تقاضای بالای بازار، از شانس بالایی برای بازگشت برخوردارند. بازگشت این برندها حتی در قالب واردات محدود میتواند بر رقابت قیمتی و کیفی بازار اثرگذار باشد.
برندهای ژاپنی نیز هرچند محتاطتر عمل میکنند، اما بهواسطه اعتبار فنی و تمرکز بر کیفیت، همچنان گزینهای جذاب برای بازار ایران هستند؛ هرچند حضور آنها احتمالاً محدود و غیرتهاجمی خواهد بود.
اروپاییها؛ بازگشت با ترمز اعتماد
خودروسازان اروپایی مانند پژو، رنو و فولکسواگن، همچنان با دیده تردید به بازار ایران نگاه میکنند. خروج ناگهانی آنها در دوره بازگشت تحریمها، ضربهای جدی به اعتماد متقابل وارد کرده است. هرچند بازار بزرگ ایران و مزیتهای تولیدی آن همچنان جذاب است، اما احتمال بازگشت این شرکتها در کوتاهمدت، بیشتر در قالب همکاریهای حداقلی، مونتاژ محدود یا صادرات کمریسک خواهد بود.
سرمایهگذاریهای کلان، انتقال فناوری و مشارکتهای بلندمدت، تنها در صورتی محتمل است که خودروسازان اروپایی نسبت به پایداری توافق و ثبات سیاستگذاری داخلی اطمینان پیدا کنند.
نقش سیاستگذار داخلی؛ متغیر مغفول
نکته کلیدی اینجاست که حتی بهترین توافق خارجی نیز بدون اصلاحات داخلی، اثر پایداری بر بازار خودرو نخواهد داشت. سیاستگذار داخلی با ابزارهایی مانند تعرفههای سنگین، قیمتگذاری دستوری، مقررات متغیر واردات و حمایتهای غیرهدفمند از تولید، عملاً میتواند مسیر ورود خودروهای خارجی را مسدود یا منحرف کند.
اگر سیاست واردات همچنان مقطعی، غیرشفاف و تابع تصمیمات کوتاهمدت باشد، توافق صرفاً به کاهش هیجانی قیمتها و افزایش انتظارات منجر خواهد شد، نه به اصلاح ساختاری بازار.
شرایط برای بازگشت واقعی خودروسازان
برای بازگشت جدی خودروسازان بزرگ جهان، مجموعهای از شرایط باید همزمان فراهم شود: ثبات در سیاست خارجی، تضمین حقوق سرمایهگذاران، شفافیت قوانین، حذف قیمتگذاری دستوری و تعریف یک استراتژی مشخص برای نقش واردات در کنار تولید داخل. بدون این پیشنیازها، بازار ایران همچنان بازاری پرریسک تلقی خواهد شد.
آیا توافق کافی است ؟
توافق احتمالی ایران و آمریکا میتواند قفلهای بیرونی بازار خودرو را تا حدی باز کند، اما کلید اصلی همچنان در دست سیاستگذار داخلی است. اگر اینبار اصلاحات ساختاری جدی گرفته نشود، بازار خودرو بار دیگر تنها شاهد موجی از امید کوتاهمدت، نوسان قیمتی و بازگشت به نقطه اول خواهد بود.
نظر شما چیست؟