درباره بزرگترین فراخوان تاریخ خودروسازی ایران چه می دانیم؟

به گزارش مثبت خودرو، فراخوان تعویض قطعه محافظ رادیاتور بخاری خانواده پژو ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا که از آبان ۱۴۰۴ آغاز شد، نه فقط بزرگ‌ترین فراخوان تاریخ صنعت خودرو ایران است، بلکه یکی از روشن‌ترین نشانه‌های تغییر رویکرد مدیریتی ایران‌خودرو پس از واگذاری مدیریت به بخش خصوصی در ۱۷ بهمن ۱۴۰۳ به شمار می‌رود.وقتی بیش از ۲.۶ میلیون خودرو در یک فراخوان رایگان و داوطلبانه پوشش داده می‌شوند، دیگر با یک اقدام معمولی روبه‌رو نیستیم.

این اقدام پیشگیرانه، مشتری‌محور و پرهزینه، سوال مهمی را مطرح می‌کند: آیا روزهای بهتری برای صنعت خودروسازی ایران در راه است؟خودروهای مشمول طرح تمام تیپ‌های خانواده پژو ۲۰۶، پژو ۲۰۷ و رانا (پلتفرم مشترک P1) بود که بازه تولید آنها از حدود سال ۱۳۸۰ تا پایان آبان ۱۴۰۳ (تقریباً ۲۴ سال) و بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار دستگاه را شامل شد.قطعه مورد تعویض «محافظ سیستم گرمایشی» یا «قاب و محافظ رادیاتور بخاری» (محافظ روی رادیاتور بخاری نزدیک کنسول وسط و پای راننده) بود و این قطعه با نسخه جدید، مقاوم‌تر و بازطراحی‌شده جایگزین شد. خود رادیاتور اما تعویض نشد.هزینه این ارتقا تا اینجای کار برای خودروساز بالغ بر 450 میلیارد تومان بوده است و هنوز تمام نشده اما برای مشتریان کاملاً رایگان (قطعه + اجرت نصب) و حتی برای خودروهای خارج از گارانتی نیز انجام شد. هدف اعلام‌شده، ارتقای ایمنی سرنشینان و پیشگیری از نشت احتمالی آب گرم در محدوده کنسول در شرایط خاص بود.

ماهیت مشکل فنی

رادیاتور بخاری این خودروها در سمت کنسول وسط و بسیار نزدیک پای راست راننده قرار دارد. مایع خنک‌کننده داغ موتور از این رادیاتور کوچک عبور می‌کند تا هوای کابین گرم شود.در شرایط خاص (عمر بالا، کارکرد زیاد، رسوب‌گرفتگی به دلیل استفاده از آب معمولی به‌جای ضدیخ استاندارد، سرویس نامناسب یا تعمیرات غیراستاندارد)، احتمال آسیب به محافظ پلیمری یا فومی وجود دارد. این موضوع می‌تواند منجر به نشت یا خروج ناگهانی آب داغ با فشار و سوختگی شدید پای راننده شود.اولویت اولیه فراخوان، خودروهای تولیدی ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۰ بود اما سپس به تمام مشمولان گسترش یافت.بیش از ۶۰۰ نمایندگی مجاز به خط شدند و سپس در مراحل پایانی امکان تعویض در محل مشتری با ناوگان امدادی (حدود ۱۶۰۰ دستگاه، شبانه‌روزی) به سرعت فراهم شد؛ اقدامی که برای هر خودرو به طور میانگین حدود ۱۵ دقیقه زمان می برد.همه چیز دقیق چیده شده بود و ثبت درخواست از طریق وب‌سایت رسمی ایران‌خودرو، شماره ۰۹۶۴۴۰ یا اپلیکیشن «بسپر» میسر شد.تا حدود یک هفته پس از آغاز فراخوان، بیش از ۱۴۰ هزار دستگاه تعویض شد و پیش از اعلام عمومی نیز حدود ۹۸ هزار دستگاه در سرویس‌های عادی انجام شده بود.در مراحل بعدی و مشخصا در شهریور ۱۴۰۵ به‌عنوان آخرین ماه اصلی، خدمات در محل برای پوشش حداکثری فعال شد اما با وجود این اعلام، کار پاسخگویی و ادامه خدمات فراخوان متوقف نشد.تا آبان ۱۴۰۵ طرح در مراحل پایانی یا پوشش گسترده قرار داشت اما مالکان مشمول همچنان می‌توانند اقدام کنند.
نماد تغییر مدیریت پس از واگذاری به بخش خصوصیفراخوان تعمیر رادیاتور بخاری یکی از ملموس‌ترین مصادیق تغییر در نحوه مدیریت ایران‌خودرو پس از ۱۷ بهمن ۱۴۰۳ است. مدیریت جدید بخش خصوصی، به‌جای انکار یا محدود کردن مسئولیت به مدل‌های جدید، تصمیم گرفت مسئولیت ارتقای ایمنی را برای تمام تولیدات ۲۴ ساله بر عهده بگیرد و حتی فراتر از زمان فراخوان، همچنان به پاسخگویی ادامه می دهد؛ اقدامی که در دوره مدیریت دولتی کمتر سابقه داشت.این رویکرد نشان‌دهنده چند تحول مهم است:

۱- اولویت‌دهی به ایمنی و رضایت مشتری حتی با هزینه سنگین مالی.

۲- پذیرش مسئولیت اجتماعی فراتر از الزامات حداقلی قانونی.

۳- حرکت از «فروش و فراموشی» به سمت پیگیری مستمر کیفیت در چرخه عمر محصول.

۴- شفافیت در اعلام فراخوان و تسهیل دسترسی مشتریان (از جمله خدمات در محل).در مقایسه با فراخوان‌های جهانی که معمولاً به مدل‌های یک یا دو سال اخیر محدود می‌شوند، پوشش گسترده این طرح، تغییری فرهنگی در نگاه به مشتری را نشان می‌دهد.

آیا صنعت خودروسازی ایران تکان می خورد؟اقداماتی مانند این فراخوان، تنها یک رویداد مقطعی نیستند؛ بلکه سیگنال‌های ساختاری از تغییر پارادایم مدیریتی‌اند که می‌توانند مسیر صنعت را با شاخص های زیر متحول کنند:

۱- بازسازی اعتماد عمومیوقتی شرکت به‌طور داوطلبانه و گسترده، مشکل مزمن را برطرف می‌کند، اعتماد آسیب‌دیده مشتریان ترمیم می‌شود و زمینه برای پذیرش محصولات جدید فراهم می‌گردد.۲- اولویت کیفیت بر کمیتتجربه نشان می‌دهد مدیریت خصوصی حاضر است هزینه کوتاه‌مدت را بپذیرد تا اعتبار بلندمدت برند حفظ شود. این رویکرد اگر تداوم یابد، به بهبود طراحی، تأمین قطعات و خدمات پس از فروش منجر خواهد شد.

۳- مسئولیت‌پذیری واقعی خصوصی‌سازی مدیریت، انگیزه‌های مالی و اعتباری را به سمت مشتری‌محوری سوق می‌دهد. زیان ناشی از کیفیت پایین دیگر به‌راحتی از منابع عمومی جبران نمی‌شود و مدیران باید پاسخگو باشند.

۴- الگوی قابل تعمیمموفقیت این فراخوان می‌تواند استاندارد جدیدی برای سایر خودروسازان و قطعه‌سازان ایجاد کند و فشار رقابتی برای ارتقای ایمنی و کیفیت را افزایش دهد.۵- تأثیر بر شاخص‌های کلانکاهش شکایات، افزایش رضایت مشتری و بهبود تصویر برند، در نهایت به پایداری تولید، جذب سرمایه و حتی امکان صادرات کمک می‌کند.

البته چالش‌هایی مانند زیان انباشته، محدودیت‌های ارزی و نیاز به سرمایه‌گذاری در پلتفرم‌های مدرن همچنان وجود دارد اما اقداماتی از این دست نشان می‌دهد که با تغییر انگیزه‌های مدیریتی، مسیر اصلاح کیفیت و مشتری‌مداری امکان‌پذیر است.بزرگ‌ترین فراخوان تاریخ خودروسازی ایران، فراتر از تعویض یک قطعه، نمادی از تغییر رویکرد پس از واگذاری مدیریت به بخش خصوصی است. اگر این مسیر با اقدامات مشابه در طراحی، تولید و خدمات ادامه یابد، می‌تواند نویدبخش روزهای بهتری برای صنعت خودرو و مشتریان ایرانی باشد.