مقایسه مصرف سوخت خودروهای داخلی با خودروهای کممصرف اروپایی، بدون توجه به کیفیت بنزین، نوع فناوری موتور و تفاوت الگوی مصرف، میتواند تصویری ناقص ارائه کند. مصرف حدود ۷.۲ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر برای خودروهای داخلی، هرچند ایدهآل نیست، اما لزوما به معنای فاجعه مصرف سوخت نیست؛ بخش مهمی از مسئله به سیاستهای سوختی و صنعتی مربوط میشود.
به گزارش مثبت خودرو، وقتی صحبت از مصرف بالای سوخت خودروهای ایرانی میشود، معمولاً اعداد خودروهای مدرن اروپایی، بهویژه مدلهای هیبریدی و پلاگینهیبرید، بهعنوان معیار مقایسه مطرح میشوند. اما آیا چنین مقایسهای اساساً درست است؟مصرف حدود ۷.۲ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر برای خودروهای داخلی در برابر میانگین حدود ۹.۱ لیتر در آمریکا، نشان میدهد که نمیتوان صرفاً با تکیه بر عنوان «خودروی ایرانی پرمصرف است» حکم صادر کرد. از سوی دیگر، مقایسه خودروهای بنزینی معمولی ایران با خودروهای پلاگینهیبرید کشورهای پیشرفته، مقایسه دو فناوری متفاوت است.اگر قرار است مصرف خودروهای داخلی ارزیابی شود، بهتر است خودروهای بازار ایران با محصولات مشابه در کشورهایی مانند ترکیه و کشورهای عربی مقایسه شوند؛ کشورهایی که شرایط اقلیمی، نوع خودروهای مورد استفاده و الگوی مصرف آنها به ایران نزدیکتر است.
بنزین ارزان، سیگنال غلط
مسئله اما فقط عدد مصرف سوخت نیست. سیاست چند دهه گذشته در حوزه بنزین، یک سیگنال اقتصادی بسیار روشن به بازار داده است: سوخت ارزان است.وقتی قیمت سوخت فاصله زیادی با هزینه واقعی آن دارد، طبیعی است که مصرفکننده هنگام خرید خودرو حساسیت کمتری نسبت به حجم موتور، قدرت پیشرانه و مصرف سوخت داشته باشد. در چنین بازاری، خودروی قویتر، پرشتابتر و مجهز به موتور توربو میتواند جذابتر از خودروی کممصرف باشد.بنابراین بخشی از تقاضا برای موتورهای قدرتمندتر را نمیتوان صرفاً به سلیقه مصرفکننده نسبت داد. این تقاضا محصول سیاستی است که سالها هزینه واقعی مصرف سوخت را از مقابل چشم مشتری کنار زده است.
سوخت بیکیفیت، حلقه فراموششده
از سوی دیگر، کیفیت سوخت نیز باید در این معادله دیده شود. نمیتوان از خودروساز انتظار داشت فناوریهای جدید موتور را بدون توجه به کیفیت و مشخصات سوخت موجود در کشور توسعه دهد.موتورهای مدرن، بهویژه پیشرانههای پیشرفته با نسبت تراکم بالا، تزریق مستقیم و سامانههای کنترل پیچیده، به سوختی متناسب با فناوری خود نیاز دارند. اگر کیفیت بنزین، عدد اکتان و استانداردهای سوخت با نیاز موتور هماهنگ نباشد، بخشی از مزیت فناوری جدید عملاً از بین میرود.در چنین شرایطی، صرفاً متهم کردن خودرو به مصرف بالا، پاک کردن صورت مسئله است.
خودرو تنها مقصر نیست
مسئله مصرف سوخت ایران را نمیتوان فقط از در کارخانه خودروسازی شروع کرد. وقتی حملونقل عمومی توسعه کافی ندارد، شهروند به خودرو شخصی وابسته میشود. وقتی سوخت ارزان است، انگیزه اقتصادی برای کاهش مصرف ضعیف میشود و وقتی کیفیت سوخت با فناوریهای جدید هماهنگ نیست، مسیر توسعه موتورهای کممصرف نیز دشوارتر خواهد شد.بنابراین اگر دولت واقعاً به دنبال کاهش مصرف بنزین است، باید همزمان چند حلقه را اصلاح کند: کیفیت سوخت، قیمتگذاری انرژی، توسعه حملونقل عمومی، استانداردهای فنی و سیاست صنعتی خودروسازان.
اصلاح از نازل شروع نمیشود
مشکل مصرف سوخت خودرو در ایران با فشار بیشتر بر خودروساز یا انتشار جدولهای مقایسهای حل نخواهد شد. خودروساز باید به سمت موتورهای کممصرف، هیبرید و فناوریهای جدید حرکت کند، اما دولت نیز باید زیرساخت و انگیزه اقتصادی این تحول را ایجاد کند.وقتی سالها بنزین ارزان عرضه شده، حملونقل عمومی متناسب با نیاز شهروندان توسعه نیافته و سوخت با نیاز فناوریهای جدید هماهنگ نیست، نمیتوان تمام بار ناترازی انرژی را بر دوش خودرو گذاشت.خودروی ایرانی ممکن است کممصرف نباشد، اما پرسش مهمتر این است: چه سیاستی این خودرو و این الگوی مصرف را ساخته است؟
نظر شما چیست؟