آینده صنعت خودرو ایران به تصمیم‌هایی وابسته است که امروز درباره سرمایه‌گذاری، ساختار بازار، فناوری و شیوه فعالیت خودروسازان گرفته می‌شود. یکی از مهم‌ترین بحث‌ها در این مسیر، ضرورت رسیدن به تیراژ اقتصادی است؛ موضوعی که با توجه به هزینه بالای توسعه محصول و تجهیز خطوط تولید، نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
به گزارش مثبت خودرو، با این حال، پرسش اساسی این است که آیا دستیابی به تیراژ مناسب الزاماً به کاهش تعداد خودروسازان و شکل‌گیری چند مجموعه بسیار بزرگ نیاز دارد یا می‌توان هم‌زمان مقیاس تولید را افزایش داد و رقابت را حفظ کرد؟
توسعه یک خودرو از مرحله طراحی تا تولید انبوه، هزینه‌های ثابتی دارد که باید در طول عمر محصول جبران شوند. طراحی پلتفرم، آزمون‌های ایمنی، توسعه قوای محرکه، ساخت قالب‌ها و آماده‌سازی خطوط، همگی به سرمایه‌گذاری قابل‌توجه نیاز دارند. اگر تعداد تولید پایین باشد، سهم این هزینه‌ها در قیمت تمام‌شده هر دستگاه افزایش پیدا می‌کند. از این منظر، رسیدن به تیراژ اقتصادی، برای نمونه در حدود ۱۰۰ هزار دستگاه در سال برای برخی محصولات یا خانواده‌های محصول، می‌تواند مبنایی برای کاهش هزینه متوسط باشد. البته این عدد بسته به نوع خودرو و ساختار تولید تغییر می‌کند و نباید به‌عنوان آستانه‌ای قطعی برای همه محصولات تلقی شود.
اشتباه زمانی رخ می‌دهد که مقیاس تولید با تمرکز مالکیت یکسان فرض شود.
یک خودروساز می‌تواند با عرضه چند محصول روی یک پلتفرم، افزایش بازار فروش، استفاده مشترک از قطعات و همکاری با تأمین‌کنندگان، به تیراژ مناسب برسد. حتی چند شرکت مستقل نیز می‌توانند بخشی از فعالیت‌های پرهزینه خود را مشترک انجام دهند. بنابراین، افزایش مقیاس اقتصادی لزوماً به معنای حذف نام‌ها و مالکیت‌های مستقل از بازار نیست.
در مقابل، تمرکز بیش از اندازه بازار می‌تواند هزینه‌هایی ایجاد کند که در محاسبات اولیه ادغام دیده نمی‌شوند. وقتی مشتری انتخاب‌های محدودتری داشته باشد و فشار رقابتی کاهش پیدا کند، انگیزه بنگاه برای بهبود کیفیت، کاهش هزینه و عرضه فناوری جدید ممکن است تضعیف شود. در چنین شرایطی، حتی اگر ساختار تولید بزرگ‌تر شده باشد، لزوماً بهره‌وری و رضایت مصرف‌کننده افزایش نخواهد یافت. بزرگ شدن بنگاه، زمانی ارزشمند است که به محصول بهتر و هزینه کمتر منجر شود.
آینده صنعت خودرو همچنین به تغییر فناوری وابسته است. توسعه خودروهای برقی و هیبریدی، سامانه‌های نرم‌افزاری، باتری، الکترونیک قدرت و خدمات متصل، نیازهای تازه‌ای برای سرمایه‌گذاری و همکاری ایجاد می‌کند. هیچ بنگاهی نمی‌تواند بدون توجه به توان مالی، دانش فنی و دسترسی به زنجیره تأمین، صرفاً با افزایش تیراژ در این رقابت موفق شود. همکاری هدفمند میان شرکت‌ها و دانشگاه‌ها و تأمین‌کنندگان تخصصی می‌تواند بخشی از این هزینه‌ها را کاهش دهد.
در نهایت، انتخاب میان رقابت و صرفه اقتصادی، انتخابی دوگانه نیست. سیاست درست باید امکان دستیابی به تیراژ مناسب را فراهم کند و هم‌زمان مانع شکل‌گیری انحصار شود. آینده مطلوب، بازاری است که در آن شرکت‌ها برای کاهش هزینه، ارتقای کیفیت و توسعه فناوری رقابت کنند، اما در بخش‌هایی که همکاری به نفع صنعت است، از ظرفیت‌های مشترک بهره ببرند. صنعت خودرو به بنگاه‌های توانمند نیاز دارد، نه صرفاً بنگاه‌های بزرگ‌تر.
نظر شما چیست؟