رونمایی نخستین خودروهای «سیر» در عربستان، فقط معرفی یک برند جدید نیست؛ نشانهای از تغییر زمین بازی صنعت خودرو در منطقه است. کشوری که سابقهای طولانی در تولید خودرو ندارد، با سرمایهگذاری، جذب فناوری و تعریف یک زمانبندی مشخص، پروژهای را از مرحله تأسیس به محصول رسانده؛ در حالی که ایران با چند دهه سابقه، همچنان بخش مهمی از توان سیاستگذاری خود را صرف مسائلی می کند که تنها منجر به جلوگیری از رشد و توسعه می شود.
به گزارش مثبت خودرو، «سیر» در نوامبر ۲۰۲۲ با مشارکت صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان و فاکسکان راهاندازی شد. همکاری با BMW برای فناوری قطعات و نقش فاکسکان در معماری الکتریکی خودرو، بخشی از مدل توسعه این پروژه بود؛ مدلی که به جای ساختن همه حلقههای فناوری از صفر، از شریک خارجی برای کوتاهکردن مسیر استفاده میکند.اکنون، چهار سال بعد، نخستین محصولات این شرکت در قالب یک سدان و یک SUV برقی با نام اگزوبات رونمایی شدهاند. طبق اعلام صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان، این خودروها نخستین محصولات از یک سبد هفتمدلی هستند که قرار است طی پنج سال آینده توسعه یابد و در مجتمع تولیدی «سیر» در شهر اقتصادی ملک عبدالله تولید شود.طبیعی است که رونمایی محصول را نباید با موفقیت صنعتی یکی دانست. تیراژ، قیمت تمامشده، کیفیت، خدمات، صادرات و رقابت با برندهای جهانی و چینی، آزمونهای اصلی «سیر» خواهند بود. اما یک واقعیت قابل انکار نیست: پروژهای که عربستان در سال ۲۰۲۲ تعریف کرد، امروز محصول دارد.
مسئله ایران؛ فاصله میان برنامه و اجراایران از نظر سابقه تولید، قطعهسازی، نیروی انسانی و تجربه صنعتی، مزیتهایی دارد که عربستان برای ایجاد آنها باید سرمایهگذاری کند. بنابراین سؤال اصلی این نیست که چرا عربستان توانسته خودرو بسازد؛ سؤال این است که چرا ایران با چنین پشتوانهای در تبدیل برنامههای صنعتی به محصول رقابتی و پایدار با مشکل مواجه است؟سالهاست در ایران از برقیسازی، خودروهای هیبریدی، پلتفرمهای جدید، کاهش مصرف سوخت، توسعه فناوری و صادرات سخن گفته میشود. اما بسیاری از این برنامهها در برخورد با تحریم، ارز، قیمتگذاری، تأمین قطعه و تغییر سیاستها، از مسیر اصلی خود خارج شدهاند.مشکل فقط کمبود سرمایه یا فناوری نیست؛ بیثباتی در تصمیمگیری و ناتوانی در حفظ مسیر پروژهها، بخشی از مسئله است.
عربستان خودرو نمیسازد؛ اکوسیستم میسازد
نکته مهم در «سیر»، خود خودرو نیست؛ مدل صنعتی پشت آن است.صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان این پروژه را بخشی از برنامه متنوعسازی اقتصاد و ایجاد یک اکوسیستم خودرویی معرفی کرده است. همکاری با فاکسکان و BMW نیز نشان میدهد ریاض جذب فناوری و شریک خارجی را بخشی از مسیر توسعه میداند، نه مانعی برای خودکفایی به هر قیمت.در کنار «سیر»، سرمایهگذاری عربستان در پروژههایی مانند لوسید و زنجیره قطعه و خدمات مرتبط با خودرو نیز دنبال میشود. بنابراین موضوع فقط ساخت چند مدل خودرو نیست؛ هدف، ایجاد ظرفیت صنعتی جدید است.در ایران اما صنعت خودرو هنوز در بسیاری از مواقع درگیر این پرسش است که چگونه تولید امروز را حفظ کند؛ در حالی که رقبای منطقهای در حال طراحی ظرفیت تولید فردا هستند.
هدف گذاری خودرو عربستان
«سیر» هنوز در ابتدای مسیر است و نمیتوان درباره سرنوشت نهایی آن قضاوت کرد. حتی اهداف اقتصادی اعلامشده برای این پروژه نیز فعلاً هدف و برآورد رسمی هستند، نه دستاورد محققشده. عربستان برای «سیر» تا سال ۲۰۳۴ سهم بیش از ۳۰ میلیارد ریالی در تولید ناخالص داخلی و حدود ۸۰ میلیارد ریال بهبود تراز تجاری را هدفگذاری کرده است. اما اهمیت خبر امروز جای دیگری است.مسابقه آینده خودرو فقط مسابقه تعداد تولید نیست؛ مسابقه توانایی تبدیل ایده به محصول، فناوری به صنعت و برنامه به خط تولید است.ایران در این میدان از صفر شروع نمیکند؛ اتفاقاً مشکل همینجاست. کشوری با دههها تجربه خودروسازی، شبکه قطعهسازی و نیروی انسانی گسترده، نباید صرفاً به حفظ وضع موجود قانع باشد.«سیر» شاید هنوز یک برند جوان و آزمودهنشده باشد، اما رونمایی آن یک سؤال جدی برای صنعت خودروی ایران ایجاد کرده است: وقتی رقیبی تازهوارد برای پنج و ده سال آینده خود برنامه میچیند، صنعت خودروی ایران برای آینده خودش دقیقاً چه چیزی روی میز دارد؟اگر پاسخ همچنان مجموعهای از وعدهها، پروژههای نیمهتمام و تصمیمهای کوتاهمدت باشد، فاصلهای که امروز روی کاغذ دیده میشود، فردا میتواند به یک فاصله واقعی صنعتی و منطقهای تبدیل شود. راه ۴ ساله عربستان گواه دیگر از فرصت سوزی های بسیار در خودروسازی ایران است.
نظر شما چیست؟