همان طور که قابل پیش بینی بود ، نشانه دیگری از عدم پایبندی به تفاهم نامه میان آمریکا و ایران دیده و مجوز معافیت موقت فروش نفت از سوی واشنگتن لغو شد. با توجه به حساسیت های موجود باید دید که واکنش بازار خودرو به بازگشت تحریمهای نفتی چه خواهد بود؟
به گزارش مثبت خودرو، بازار خودرو ایران همواره بیش از آنکه به واقعیتهای تولید و عرضه واکنش نشان دهد، به انتظارات و سیگنالهای سیاسی حساس بوده است. بازگشت تحریمهای نفتی آمریکا نیز از همین جنس رخدادهاست؛ اتفاقی که حتی پیش از آنکه آثار اقتصادی خود را آشکار کند، میتواند رفتار فعالان بازار را تغییر دهد و انتظارات تورمی را دوباره تقویت کند.
نخستین واکنش احتمالی، افزایش فضای احتیاط در معاملات است. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگاه چشمانداز درآمدهای نفتی کشور تیرهتر میشود، نگرانی درباره کاهش منابع ارزی، افزایش نرخ ارز و رشد هزینههای تولید نیز شدت میگیرد. در چنین شرایطی، بخشی از مصرفکنندگان خرید خود را جلو میاندازند و گروهی دیگر نیز با هدف حفظ ارزش دارایی، به بازار خودرو وارد میشوند. همین تغییر رفتار میتواند فاصله میان عرضه و تقاضا را افزایش داده و زمینه رشد قیمتها را فراهم کند.
از سوی دیگر، صنعت خودرو وابستگی قابل توجهی به واردات مواد اولیه، قطعات و تجهیزات دارد. اگر بازگشت تحریمهای نفتی به کاهش درآمدهای ارزی و دشوارتر شدن مبادلات خارجی منجر شود، هزینه تأمین قطعات نیز افزایش خواهد یافت. این موضوع نه تنها قیمت تمامشده خودرو را بالا میبرد، بلکه ممکن است روند تولید را نیز با اختلال مواجه کند. کاهش تولید، در کنار افزایش تقاضای سرمایهای، ترکیبی است که معمولاً بازار خودرو را به سمت التهاب بیشتر سوق میدهد.
البته نباید از نقش سیاستگذار نیز غافل شد. دولت احتمالاً تلاش خواهد کرد با ابزارهایی مانند کنترل قیمت، افزایش عرضه از طریق خودروسازان یا مدیریت بازار ارز، از شکلگیری موج جدید افزایش قیمت جلوگیری کند. با این حال، تجربه نشان داده است که اگر عوامل بنیادی اقتصاد، بهویژه نرخ ارز و انتظارات تورمی، در مسیر صعود قرار گیرند، اقدامات کوتاهمدت اثر محدودی خواهند داشت.
در بازار خودروهای وارداتی نیز شرایط میتواند پیچیدهتر شود. محدودیتهای ارزی، افزایش هزینه واردات و نااطمینانی نسبت به آینده، احتمال رشد قیمت این خودروها را افزایش میدهد. این افزایش نیز بهطور غیرمستقیم بر بازار خودروهای داخلی اثر گذاشته و فشار بیشتری بر قیمتها وارد خواهد کرد.
با این حال، نباید از یک نکته مهم غافل شد؛ بازار امروز با سالهای اوج تحریم تفاوتهایی دارد. رکود ناشی از کاهش قدرت خرید خانوارها، مانعی جدی در برابر جهشهای شدید قیمتی است. بنابراین، اگرچه احتمال افزایش قیمتها و کاهش حجم معاملات وجود دارد، اما شکلگیری یک موج انفجاری مانند برخی دورههای گذشته، بیش از هر چیز به مسیر نرخ ارز، نحوه مدیریت سیاستهای اقتصادی و سرنوشت تحولات سیاسی وابسته خواهد بود.
در مجموع، بازگشت تحریمهای نفتی را باید بیش از آنکه یک شوک مستقیم برای صنعت خودرو دانست، عاملی برای تشدید نااطمینانی در اقتصاد ایران تلقی کرد. بازاری که در آن انتظارات نقش تعیینکنندهای دارد، به چنین اخباری سریعتر از واقعیتهای اقتصادی واکنش نشان میدهد. از این رو، آرامش یا التهاب روزهای آینده بازار خودرو، نه فقط به میزان اثرگذاری تحریمها، بلکه به توان سیاستگذار در مدیریت انتظارات و حفظ ثبات اقتصادی بستگی خواهد داشت.
نظر شما چیست؟